કોડિંગ-ડીકોડિંગ શોર્ટકટ ટ્રીક્સ (Coding Decoding) | Reasoning in Gujarati | CCE, Constable, PSI, Railway | Part-2

 

📌 કોડિંગ-ડીકોડિંગ (Coding-Decoding) શોર્ટકટ ટ્રીક્સ અને સમજૂતી: સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે (Part-2)

સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ (જેમ કે CCE, GPSC, PSI, Police Constable, Railway) ના રીઝનિંગ (તર્કશક્તિ) વિભાગમાં 'કોડિંગ-ડીકોડિંગ' ખૂબ જ મહત્વનો અને સ્કોરિંગ ટોપિક છે, જે ઘણીવાર ૨ થી ૫ માર્ક્સમાં પૂછાતો હોય છે. પાર્ટ-1 માં આપણે એબીસીડી (A થી Z) ના ક્રમ અને વિરોધી અક્ષરો (Opposite Letters) યાદ રાખવાની શોર્ટકટ ટ્રીક્સ શીખી ગયા.

આ પાર્ટ-2 આર્ટિકલમાં આપણે કોડિંગ-ડીકોડિંગની એડવાન્સ અને સૌથી વધુ પૂછાતી પેટર્ન જેવી કે નંબર કોડિંગ (Number Coding), શબ્દ બદલીની રીત (Substitution Coding) અને ચાઈનીઝ કોડિંગ (Fictitious Language Coding) વિશે સરળ ઉદાહરણો સાથે ચર્ચા કરીશું.

Reasoning in Gujarati 

 

૧. નંબર કોડિંગ (Number / Letter Coding)

આ પ્રકારના પ્રશ્નોમાં શબ્દોના મૂળાક્ષરોને તેમના અંગ્રેજી વર્ણમાળાના સ્થાન (Positional Value) ના આધારે ચોક્કસ સંખ્યાઓ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. આમાં મૂળાક્ષરોના ક્રમનો સરવાળો, ગુણાકાર અથવા બાદબાકી કરવામાં આવેલ હોય છે.

ઉદાહરણ: જો કોઈ સાંકેતિક ભાષામાં BAT = 23 અને CAT = 24 હોય, તો તે જ ભાષામાં BALL ને કેવી રીતે લખાશે?

ઉકેલ (ટ્રીક): અહીં મૂળાક્ષરોના ક્રમનો સરવાળો કરવામાં આવ્યો છે.

• BAT = B(2) + A(1) + T(20) = 23.
• CAT = C(3) + A(1) + T(20) = 24.
• તો એ જ રીતે, BALL = B(2) + A(1) + L(12) + L(12) = 27 થશે.

---

૨. સબસ્ટીટ્યુશન કોડિંગ (Substitution Coding - શબ્દ બદલી)

આ સૌથી સરળ પેટર્ન છે, જેમાં એક વસ્તુ, નામ કે રંગને બીજા નામ સાથે બદલવામાં આવે છે.

ઉદાહરણ: જો 'સફેદ' ને 'વાદળી' (blue) કહેવાય, 'વાદળી' ને 'લાલ' (red) કહેવાય, 'લાલ' ને 'પીળો' (yellow) કહેવાય, 'પીળા' ને 'લીલો' (green) કહેવાય... તો માનવ રક્તનો (blood) રંગ કેવો હોય?

ઉકેલ (સ્માર્ટ અપ્રોચ): આખી રકમ વાંચીને સમય બગાડવાને બદલે સીધો છેલ્લો પ્રશ્ન વાંચો: "માનવ રક્તનો રંગ કેવો હોય?". આપણને ખબર છે કે માનવ રક્તનો વાસ્તવિક રંગ 'લાલ' હોય છે. હવે રકમમાં જુઓ કે 'લાલ' ને શું કહેવાય છે? રકમ મુજબ 'લાલ ને પીળો' કહેવામાં આવ્યું છે. તેથી તમારો સાચો જવાબ 'પીળો' (Yellow) આવશે.

---

૩. ચાઈનીઝ કોડિંગ (Fictitious Language Coding)

આ પેટર્નમાં કાલ્પનિક ભાષાના બે કે તેથી વધુ વાક્યો અને તેમના કોડ આપવામાં આવ્યા હોય છે. બે વાક્યો વચ્ચેના સમાન (Common) શબ્દોને સરખાવીને તેનો કોડ શોધવામાં આવે છે (જેને 'Elimination Matrix' પણ કહેવાય છે).

ઉદાહરણ: જો કોઈ કોડ ભાષામાં,

• 'du an xy' એટલે 'water is life',
• 'xy an pi' એટલે 'water is abundant'
• 'rp hs du' એટલે 'life and death' થતું હોય, તો આ ભાષામાં 'life' નો કોડ શું થાય?

ઉકેલ (ટ્રીક): જે શબ્દનો કોડ પૂછ્યો હોય તે કયા વાક્યમાં છે તે શોધો. અહીં 'life' શબ્દ પહેલા ("water is life") અને ત્રીજા ("life and death") વાક્યમાં સામાન્ય (Common) છે. હવે આ બંને વાક્યોના કોડ જુઓ: 'du an xy' અને 'rp hs du'. આ બંનેમાં કયો કોડ સામાન્ય છે? 'du' કોમન છે. તેથી, 'life' નો સીધો કોડ 'du' થશે.

---

🎯 નિષ્કર્ષ (Conclusion)

કોડિંગ-ડીકોડિંગમાં માસ્ટરી મેળવવા માટે અક્ષરોના સીધા અને ઊંધા ક્રમ યાદ રાખવા અતિ આવશ્યક છે. આ શોર્ટકટ ટ્રીક્સની મદદથી તમે પરીક્ષામાં ગણતરીનો સમય બચાવી શકો છો અને પૂરા માર્ક્સ કવર કરી શકો છો. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં સફળતા માટે ગત વર્ષના પ્રશ્નપત્રો (PYQs) માંથી આ દાખલાઓની વધુને વધુ પ્રેક્ટિસ કરતા રહો.

---