 |
| nmms-exam-2026-27 |
₹૧૨,૦૦૦
વાર્ષિક શિષ્યવૃત્તિ
૪ વર્ષ
કુલ લાભ (ધો. ૯ થી ૧૨)
૫,૦૯૭
ગુજરાત રાજ્યનો ક્વોટા
૦૫/૧૨/૨૦૨૬
સંભવિત પરીક્ષા તારીખ
૧. NMMS પરીક્ષાનો
પરિચય અને હેતુ
રાજ્યમાં આર્થિક રીતે નબળી સ્થિતિ ધરાવતા તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ-૧૨ સુધી પોતાનો અભ્યાસ વિના અવરોધે પૂર્ણ કરી શકે તથા માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓમાં ડ્રોપ-આઉટ દર ઘટે તે હેતુથી ભારત સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા નેશનલ મીન્સ કમ મેરિટ સ્કોલરશીપ (N.M.M.S.) યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી છે [1]. ગુજરાત રાજ્યમાં આ યોજના હેઠળ યોગ્ય વિદ્યાર્થીઓની પસંદગી કરવા માટે રાજ્ય પરીક્ષા બોર્ડ, ગાંધીનગર દ્વારા પરીક્ષાનું આયોજન કરવામાં આવે છે [1].
૨. શિષ્યવૃત્તિની રકમ, સમયગાળો અને લાભ
- માસિક તથા વાર્ષિક રકમ: પસંદગી પામેલા વિદ્યાર્થીઓને માસિક રૂ. ૧,૦૦૦/- લેખે વાર્ષિક રૂ. ૧૨,૦૦૦/- શિષ્યવૃત્તિ મળવાપાત્ર થાય છે [1].
- સમયગાળો: નિયત પાત્રતા ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓને સળંગ ૪ વર્ષ (ધોરણ ૯ થી ૧૨) સુધી આ શિષ્યવૃત્તિ મળે છે [1].
- રાજ્યનો કવોટા: ગુજરાત રાજ્ય માટે કુલ ૫,૦૯૭ વિદ્યાર્થીઓનો નિશ્ચિત કવોટા નક્કી કરવામાં આવેલ છે [1].
- ચુકવણી પદ્ધતિ: National Scholarship Portal (NSP) પર વેરીફાઇડ થયા બાદ ભારત સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા સીધી જ વિદ્યાર્થીના બેંક ખાતામાં રકમ જમા કરવામાં આવે છે [1].
૩. પાત્રતા, ગુણ, આવક મર્યાદા અને અપાત્રતા
પાત્રતાના નિયમો:
- ચાલુ શૈક્ષણિક વર્ષમાં ધોરણ-૮ માં સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓ, લોકલ બોડી શાળાઓ (જિલ્લા પંચાયત, મહાનગરપાલિકા, નગરપાલિકા) તથા ગ્રાન્ટેડ પ્રાથમિક શાળાઓમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ અરજી કરી શકે છે [1].
- ધોરણ-૭ ના ગુણ: જનરલ અને ઓ.બી.સી. (SEBC) કેટેગરીના વિદ્યાર્થીઓએ ધોરણ-૭ માં ઓછામાં ઓછા ૫૫% ગુણ કે સમકક્ષ ગ્રેડ મેળવેલ હોવો જોઈએ [2]. અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ધોરણ-૭ માં ઓછામાં ઓછા ૫૦% ગુણ જરૂરી છે [2].
- વાલીની વાર્ષિક આવક મર્યાદા: વાલીની તમામ સ્ત્રોતમાંથી વાર્ષિક આવક રૂ. ૩,૫૦,૦૦૦/- થી વધુ ન હોવી જોઈએ [2].
⚠️ અપાત્ર શાળાઓ (જેઓ અરજી કરી શકતા નથી)
ખાનગી શાળાઓ (પ્રાઇવેટ / સેલ્ફ ફાઇનાન્સ), કેન્દ્રીય વિદ્યાલય, જવાહર નવોદય વિદ્યાલય તથા રહેવા, જમવા અને અભ્યાસની મફત સગવડ આપતી સરકારી નિવાસી શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓ આ યોજના માટે ફોર્મ ભરી શકશે નહીં [2].
૪. મહત્વપૂર્ણ તારીખો અને સમયપત્રક
| ક્રમ | વિગત | તારીખ |
|---|---|---|
| ૧ | જાહેરનામું બહાર પડ્યાની તારીખ | ૧૨/૧૦/૨૦૨૬ [1] |
| ૨ | ઓનલાઇન અરજી કરવાનો સમયગાળો (www.sebexam.org) | ૧૫/૧૦/૨૦૨૬ (૧૫:૦૦) થી ૨૪/૧૦/૨૦૨૬ (૨૩:૫૯) [1] |
| ૩ | પરીક્ષા ફી ઓનલાઇન ભરવાનો સમયગાળો | ૧૫/૧૦/૨૦૨૬ થી ૨૬/૧૦/૨૦૨૬ [1] |
| ૪ | પરીક્ષાની સંભવિત તારીખ | ૦૫/૧૨/૨૦૨૬ [1] |
૫. પરીક્ષા ફી અને જરૂરી દસ્તાવેજો
પરીક્ષા ફી ની વિગતો:
- જનરલ, EWS અને SEBC/OBC કેટેગરી: રૂ. ૭૦/- પરીક્ષા ફી [2].
- PH, SC અને ST કેટેગરી: રૂ. ૫૦/- પરીક્ષા ફી [2].
- સર્વિસ ચાર્જ અલગથી ચૂકવવાનો રહેશે અને ભરેલી ફી કોઈપણ સંજોગોમાં પરત મળશે નહીં [2].
જરૂરી આધાર દસ્તાવેજો:
- સક્ષમ અધિકારીશ્રી (મામલતદાર/TDO/તલાટી/ચીફ ઓફિસર) નો વાલીની વાર્ષિક આવકનો દાખલો [2].
- સક્ષમ અધિકારીશ્રીનો જાતિનો દાખલો (SC, ST, SEBC/OBC માટે) [2].
- વિદ્યાર્થીનું આધારકાર્ડ (શાળા યુ-ડાયસ અને આધારમાં નામ એકસરખું હોવું ફરજિયાત) [2, 3].
- ધોરણ-૭ ની માર્કશીટ અથવા સમકક્ષ પુરાવો [3].
- દિવ્યાંગતા પ્રમાણપત્ર (PH ઉમેદવારો માટે) [3].
- વિદ્યાર્થીનો ફોટો અને સહી (JPG ફોર્મેટ, સાઇઝ ૧૫ KB થી ઓછી) [4].
૬. ઓનલાઇન અરજી કરવાની પગલાંવાર પ્રક્રિયા
૧
ઓફિશિયલ પોર્ટલ www.sebexam.org પર જાઓ [1, 4].
૨
"Apply Online" પર ક્લિક કરી "NMMS (STD-8)" સામે "Apply Now" પસંદ કરો [4].
૩
વિદ્યાર્થીનું નામ આધારકાર્ડ મુજબ અને શાળાનો U-DISE નંબર દાખલ કરી આવેદનપત્ર ભરો [4].
૪
અરજી સબમિટ કરવાથી જનરેટ થયેલ Application Number સાચવી રાખો [4].
૫
"Upload Photo-Signature" વિભાગમાં ૧૫ KB સુધીનો ફોટો અને સહી અપલોડ કરો [4].
૬
આવક દાખલો, જાતિ પ્રમાણપત્ર અને આધારકાર્ડ સ્પષ્ટ રીતે અપલોડ કરો [4].
૭
તમામ વિગતો ચકાસી "Confirm Application" પર ક્લિક કરો [4].
૮
"Print Application & Fee Challan" પરથી પ્રિન્ટ કાઢી ઓનલાઇન ફી ચુકવણી કરો [2, 3].
૭. પરીક્ષા પદ્ધતિ, ગુણ અને અભ્યાસક્રમ
પરીક્ષા બહુવિકલ્પ સ્વરૂપની (MCQ Based) રહેશે અને તેનું માધ્યમ ગુજરાતી તેમજ અંગ્રેજી રહેશે [4].
| કસોટીનો પ્રકાર | પ્રશ્નો | ગુણ | સમય |
|---|---|---|---|
| (૧) MAT (બૌદ્ધિક યોગ્યતા કસોટી) | ૯૦ | ૯૦ | ૯૦ મિનિટ [5] |
| (૨) SAT (શૈક્ષણિક યોગ્યતા કસોટી) | ૯૦ | ૯૦ | ૯૦ મિનિટ [5] |
| કુલ | ૧૮૦ | ૧૮૦ | ૧૮૦ મિનિટ (૩ કલાક) |
અભ્યાસક્રમ વિગતો:
- MAT (Mental Ability Test): શાબ્દિક અને અશાબ્દિક તાર્કિક પ્રશ્નો જેમ કે સાદ્રશ્ય (Analogy), વર્ગીકરણ, સંખ્યાત્મક શ્રેણી, પેટર્ન અને છુપાયેલી આકૃતિ વગેરે [5].
- SAT (Scholastic Aptitude Test): ગણિત, વિજ્ઞાન અને સામાજિક વિજ્ઞાન (ધોરણ-૭ નો ગત વર્ષનો સંપૂર્ણ અભ્યાસક્રમ અને ધોરણ-૮ નો ચાલુ વર્ષનો પ્રથમ સત્રનો અભ્યાસક્રમ) [5].
- ગુણ પદ્ધતિ: દરેક પ્રશ્નનો ૧ ગુણ છે. આ પરીક્ષામાં કોઈ નેગેટિવ માર્કિંગ નથી [4].
- અંધ/દિવ્યાંગ ઉમેદવારને લહિયા સાથે પરીક્ષા આપવા પર ૫૦ મિનિટનો વધારાનો સમય મળવાપાત્ર રહે છે [4].
૮. પાસ થવા માટેના લઘુત્તમ ક્વોલિફાઇંગ ગુણ
- જનરલ અને SEBC/OBC કેટેગરી: બંને વિભાગમાં (MAT + SAT) કુલ મળીને ઓછામાં ઓછા ૪૦% ગુણ મેળવવા જરૂરી છે [5].
- SC અને ST કેટેગરી: બંને વિભાગમાં કુલ મળીને ઓછામાં ઓછા ૩૨% ગુણ મેળવવા જરૂરી છે [5].
- નોંધ: માત્ર લઘુત્તમ ક્વોલિફાઇંગ ગુણ મેળવવાથી શિષ્યવૃત્તિ મળતી નથી; શિષ્યવૃત્તિનો લાભ મેરિટ અને રાજ્યના નક્કી થયેલા ક્વોટા મુજબ જ મળે છે [5].
૯. હોલ ટિકિટ, પરીક્ષા કેન્દ્ર અને આગળની પ્રક્રિયા
- હોલ ટિકિટ: ઓનલાઇન પ્રવેશપત્ર ડાઉનલોડ કરવાની તારીખ સત્તાવાર પોર્ટલ પર અલગથી જાહેર કરવામાં આવશે.
- પરીક્ષા કેન્દ્ર: ૩૦૦ કે તેથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ધરાવતા તાલુકા કક્ષાએ પરીક્ષા કેન્દ્ર ફાળવવામાં આવશે [3].
- NSP રજિસ્ટ્રેશન: પસંદગી પામેલા વિદ્યાર્થીઓએ National Scholarship Portal (NSP) પર રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું અનિવાર્ય રહેશે [1, 2].
૧૦. સામાન્ય રીતે પૂછાતા પ્રશ્નો (5 FAQs)
પ્રશ્ન ૧: શું ખાનગી (સેલ્ફ ફાઇનાન્સ) શાળાના વિદ્યાર્થીઓ NMMS ફોર્મ ભરી શકે?
જવાબ: ના, ખાનગી અથવા સેલ્ફ ફાઇનાન્સ શાળાના વિદ્યાર્થીઓ આ પરીક્ષા માટે અપાત્ર છે [2].
પ્રશ્ન ૨: NMMS યોજના હેઠળ વાર્ષિક કેટલી શિષ્યવૃત્તિ મળે છે?
જવાબ: પસંદગી પામેલ વિદ્યાર્થીને માસિક ₹૧,૦૦૦ લેખે વાર્ષિક ₹૧૨,૦૦૦ (સળંગ ૪ વર્ષ માટે કુલ ₹૪૮,૦૦૦) મળે છે [1].
પ્રશ્ન ૩: વાલીની વાર્ષિક આવક મર્યાદા કેટલી નક્કી કરવામાં આવી છે?
જવાબ: વાલીની તમામ સ્ત્રોતમાંથી વાર્ષિક આવક રૂ. ૩,૫૦,૦૦૦/- થી વધુ ન હોવી જોઈએ [2].
પ્રશ્ન ૪: શું NMMS પરીક્ષામાં ખોટા જવાબ પર નેગેટિવ માર્કિંગ થાય છે?
જવાબ: ના, આ કસોટીમાં ખોટા જવાબ માટે કોઈ નકારાત્મક મૂલ્યાંકન (Negative Marking) નથી [4].
પ્રશ્ન ૫: ઓનલાઇન અરજી કઈ પોર્ટલ પરથી કરવાની રહેશે?
જવાબ: સત્તાવાર વેબસાઇટ www.sebexam.org પરથી ઓનલાઇન ફોર્મ ભરવાનું રહેશે [1, 4].
Social Plugin